SADECE EGE BÖLGESİNİN DEĞİL; ÜLEMİZİN TÜM ÇEŞİTLERİNDE ÇALIŞMALARIMIZ DEVAM EDİYOR

Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü olarak çalışmalarımız yoğun olarak devam ediyor. Bir yandan Ege Bölgesinin gen kaynaklarını toplamaya yönelik projemiz devam ederken bir yandan da hem bölgemizin çeşidi olan Bornova Misketi’nde hem de Doğu Anadolu Bölgesi’nin bir çeşidi olan Köhnü’de klon seleksiyonu çalışmalarımız devam ediyor. Köhnü deyince belki aranızdan bu çeşidin ismini duymayanlar olabilir. O nedenle öncelikle bu çeşidin özelliklerini sizlerle paylaşmak istiyorum.

Öküzgözü üzümünün bir alt çeşidi olan Köhnü Üzümü çok kaliteli sofralık üzüm olması yanında aynı zamanda çok kaliteli şaraplık bir çeşittir. Bu üzüm çeşidi Malatya Arapgir ilçesinde, Elazığ’ın Ağın-ve Keban ilçeleri ile Merkez ilçede yoğun olarak yetiştiriciliği yapılmaktadır.

Köhnü çeşidi Öküzgözü çeşidi ile çok büyük benzerlikleri vardır. Taneleri morumsu siyah renkte üzerleri gri puslu, oval şekilli, çok iri, 2-3 çekirdekli, tatlı, ince kabukulu ve bol şıralıdır. Meyve kabuğu ağızda hemen erimektedir.

Salkım şekli konik, çok iri, (ortalama 500 gram) ve dolgun sıklıktadır. Geç dönemde (Eylül’ün son haftası ile Ekimin 1-2 haftası) olgunlaşan bir çeşittir. Raf ömrü 10 gün civarındadır. Soğuk depoda 3 aya kadar saklanabilir.

Köhnü çeşidi ile tesis edilen bağ alanları son yıllarda büyük artış göstermektedir. Şu andaki üretim miktarı Elazığ İli ve Malatya Arapgir ilçesi toplamı 35.000- 40.000 ton civarındadır.

Ege Bölgesinde de Öküzgözü çeşidi ile kurulan bağların içinde yer yer Köhnü çeşidine rastlanmaktadır. Çünkü olgunlaşma döneminde bile Öküzgözü ile ayırt edilmesi zor olduğundan özellikle kalem alma dönemlerinde alınan kalemlerin karışık olması doğaldır. Bir de Malatya ve Elazığ illerinde kurulmuş olan Öküzgözü bağlarını gezdiğinizde az da olsa Köhnü çeşidine rastladığınız gibi Köhnü ile kurulmuş olan bağlarda da Öküzgözü çeşidine rastlayabilmektesiniz. Bu açıdan bakıldığında da ismine doğru Köhnü klonlarının seçiminin yapılması ayrı bir önem kazanmaktadır.

Biz de çalışmamızın ilk bölümünde Bölgemizdeki Öküzgözü bağlarında gözlemler yaptık. Bize bu konuda yardımcı olan Kavaklıdere Firmasına ve özellikle Veli Sarı’ya ayrıca teşekkür etmek istiyorum. Bağlarda yaptığımız gözlemlerde az da olsa Köhnü çeşidine rastladık ve işaretlemeler yaptık. Önümüzdeki günlerde de Malatya ve Elazığ illerine giderek seleksiyon çalışmalarımıza devam edeceğiz.

Buraya kadar anlattığım çalışmalardan sonra aklınızda klon seleksiyonu nedir? Niye yapıyoruz bize ne faydası var? Gibi sorular takılmış olabilir. Bu nedenle kısaca bu soruları cevaplamak istiyorum.

Bir popülasyonda (yani bizim popülasyonumuz o çeşide ait bağlar oluyor) arzu edilen özelliklere sahip fertlerin seçilmesi anlamına gelen klon seleksiyonu çalışmaları ile verimi ve kalitesi yüksek ismine doğru fertleri seçmek hedeflenmektedir. Böylece yeni kurulacak bağlar “klondan gelen fidan üretim materyali” ile kurulacağından birim alandan alınacak verim ve ürün kalitesi artmış olacaktır. Sertifikalı fidan üretiminin de temelini oluşturan klon seleksiyonu çalışmaları ile seçilecek klonlar fidan üreticilerinin hizmetine sunulacaktır.

Örneğin kurumumuzun Sultani Çekirdeksiz’de yaptığı klon seleksiyonu çalışmaları sonucunda seçilen K7 klonu hem verim hem de kalite yönüyle üreticilerimizin gözdesi konumundadır. Şu anda kurutmalık amaçlı bağ kurmak isteyenler kurumumuza geldiklerinde tereddüt etmeden K7 klonunu istemektedir. Aslında bu durum tüm çeşitler için geçerli olmalıdır. Diğer bağcı ülkelerde üretimi yapılan çeşitlerin çoğunda klon seleksiyonu çalışmaları tamamlanmış durumdadır. Bizdeki duruma bakacak olursak; seleksiyon çalışması tamamlanan çeşitler şunlardır:

Yuvarlak Çekirdeksiz, Osmanca, İpek (Pek), Pembe Gemre, Müşküle, Razakı, Yapıncak, Semillon, Gamay, Papaz karası, Clairette, Hafızali, Hamburg Misketi, Bozcaada Çavuşu, Kozak Beyazı, Karasakız’dır.

Karaerik, Burdur Razakısı, Sultan (Burdur) Dimriti, Siyah Dimrit, Siyah Gemre, Bornova Misketi, Köhnü çeşitlerinde ise klon seleksiyonu çalışmaları devam etmektedir.